Het NICAM is de bedenker en uitvoerder van het bekende Kijkwijzer, dat als missie heeft kinderen te beschermen tegen mogelijk schadelijke beelden op audiovisuele media – in brede zin. Onderbouwd door wetenschappelijk onderzoek en publieksonderzoek worden ouders en kinderen geïnformeerd met de welbekende leeftijdspictogrammen en de categorieën zoals angst, geweld, drugs zodat zij zelf hun keuze kunnen maken wat wel of niet te zien. Minder bekend is dat het NICAM/Kijkwijzer ook toeziet op andere beschermingsmaatregelen, als bijv. uitzendtijden en het toelatingsbeleid van bioscopen. En dat dit alles door de mediabranches zelf georganiseerd is. Om zich aan de wet te kunnen houden hebben zij met steun van de overheid het NICAM in 1999 opgericht, met het succesvolle Kijkwijzer tot gevolg.
Alle mediapartijen – televisie, bioscopen, streamingsdiensten - houden zich aan de wet en de door henzelf opgestelde beschermingsregels van het NICAM. En alle mediaproducenten gebruiken Kijkwijzer om het publiek te informeren over de inhoud van hun productie. Het speelveld is voor iedereen gelijk. En voor ouders en kinderen is het prettig om overal dezelfde informatie te zien, die ze goed kennen en begrijpen.
Dat geldt (nog) niet voor de sociale mediaplatforms als YouTube, TikTok, Insta en Snap. Europese wetgeving stelt dat zij een plicht hebben in de bescherming van minderjarigen, dit heeft geleid tot eigen gedragsregels. Voor een goede bescherming van kinderen kunnen de platformen zich aansluiten bij het NICAM. Want wij hebben de instrumenten in huis om samen met de social mediaplatforms de bescherming van kinderen goed en uniform voor Nederland en Europa te regelen.
Het debat gaat wat ons betreft zeer terecht over de grote zorgen die er zijn over wat kinderen zien op deze platforms, het verslavende ontwerp, het gebrek aan controle op de inhoud, de werking van de algoritmen die bepalen wat je ziet. Wij pleiten er vanuit het NICAM voor om een uniform beschermingssysteem te ontwikkelen voor sociale mediaplatforms, zoals dat ook bestaat voor de andere mediaplatforms (televisie, bioscopen, streamingsdiensten) waar producties worden getoond. Te denken valt aan technische maatregelen als bijvoorbeeld:
- Maak technisch mogelijk dat Nederlandse uploaders Kijkwijzer informatie kunnen geven.
- Leeftijdsverificatie voor de meest schadelijke content (16/18 jaar)
- Zet autoplay en endless scroll standaard uit voor kinderen en bied deze mogelijkheid aan alle gebruikers om uit te zetten.
- Blokkeer voor kinderen de aanbevelingsalgoritmen waardoor ze in een rabbithole komen.
- Aanbieden van parental controls op basis van Kijkwijzer leeftijden en inhoudscategorieën.
Als NICAM zijn we gewend om op deze manier aan de slag te gaan met mediapartijen, aan de hand van bestaande wet- en regelgeving. Deze positie en opdracht hebben we vanuit de Mediawet. Omdat het om grote concurrerende internationale platforms gaat, die in Ierland gevestigd zijn, komen ze niet vanzelfsprekend bij ons aan tafel. Toch denken we dat Nederland als voorhoedeland een rol kan spelen.
De Tweede Kamer heeft zich uitgesproken in een motie die breed is aangenomen in juni 2025 dat een digitale Kijkwijzer ontwikkeld moet worden voor sociale mediaplatforms. Niet alleen omdat het kan, maar ook omdat er ook zoveel moois te zien en ervaren is voor kinderen op deze platforms. Laten we het met elkaar dan ook zo organiseren.
