Wat is de Digitale Kijkwijzer?
De Digitale Kijkwijzer gaat ouders, opvoeders en jongeren helpen om beter inzicht te krijgen in de risico’s van sociale media en videoplatforms, niet alleen op inhoud, maar ook op het ontwerp van de platformen. Ontwerp elementen die ervoor kunnen zorgen dat kijkers bijvoorbeeld langer blijven kijken dan ze willen, bepaalde content meer/ vaker zien waardoor ze schadelijk kan worden en waardoor je makkelijk in contact kan komen met vreemden.
Het doel is om betrouwbare, wetenschappelijk onderbouwde informatie en duidelijke handelingsperspectieven te bieden over die elementen die risicovol/ schadelijk kunnen zijn voor kinderen.
Waarom is de Digitale Kijkwijzer nodig?
- Kinderen en jongeren zien op sociale media regelmatig video’s met (te) heftige beelden zoals oorlog, dierenleed, zelfbeschadiging of gevaarlijke challenges. Dit kan schadelijk voor ze zijn.
- Algoritmes van sociale media vergroten de kans dat juist heftige content zich snel verspreidt en regelmatig wordt aangeboden.
- Een betrouwbaar handvat voor ouders in de vorm van informatie over mogelijk schadelijke effecten van inhoud en het ontwerp van sociale media.
De Digitale Kijkwijzer in de praktijk
De Digitale Kijkwijzer bestaat uit vier onderdelen: classificatie van het platform, classificatie van de content, praktische tools en handvatten, en een meldpunt.
1. Classificatie van sociale media platformen
Het NICAM ontwikkelt samen met wetenschappers op het gebied van mediaeffecten op kinderen een instrument om te beoordelen hoe schadelijk verschillende elementen op de platforms kunnen zijn. Dit instrument is vergelijkbaar met de manier waarop Kijkwijzer classificaties tot stand komen voor films en series. De beoordeling van het platform wordt toegankelijk aangeboden aan ouders, opvoeders en kinderen, zodat voor hen snel duidelijk is welke mogelijk schadelijke kenmerken er voorkomen op een platform.
2. Classificatie van content
De Digitale Kijkwijzer faciliteert en informeert over de content op sociale media platformen die geclassificeerd is met behulp van Kijkwijzer Online:
- Contentmakers beoordelen op basis van Kijkwijzer Online in hoeverre hun video’s schadelijk kunnen zijn voor kinderen.
- Bij langere video’s, zoals op YouTube, geven de bekende Kijkwijzer pictogrammen de leeftijdsclassificatie en inhoud aan.
- Voor korte video’s, zoals YouTube Shorts, Instagram Reels en Tiktoks zijn er speciale waarschuwingslabels. Deze labels maken snel duidelijk welke risico’s er zijn en zijn eenvoudig toe te passen.
De classificaties worden door de makers aangeboden op het platform zodat per video kan worden beoordeeld of je iets wel of liever nog niet wil kijken.
3. Praktisch tools en handvatten
De Digitale Kijkwijzer biedt praktisch en betrouwbaar advies in de vorm van:
- Informatie over de mogelijke effecten van sociale media op de mentale en fysieke gezondheid van kinderen.
- Praktische hanvatten voor ouders en opvoeders om met deze risico's om te gaan.
De informatie en adviezen ontwikkelen we samen met wetenschappers. Zo kunnen ouders, opvoeders en kinderen zelf weloverwogen keuzes maken. Jongeren en opvoeders leren online risico’s herkennen én wat ze zelf kunnen doen, zoals instellingen aanpassen of bewust kiezen om bepaalde risico’s binnen het platform te verkleinen of te voorkomen.
4. Meldpunt
Tot slot biedt de Digitale Kijkwijzer ouders, opvoeders en jongeren een meldpunt waar ze terecht kunnen met vragen en waar ze kunnen melden dat zij bijvoorbeeld onverwacht schadelijke content hebben gezien zonder waarschuwing.
- Het NICAM registreren alle meldingen en bespreken deze met social media platforms en contentmakers.
- Daarnaast voeren we jaarlijks steekproeven uit om te controleren of zij zich houden aan de (Nederlandse) wet.
