Waarom de sociale mediaplatforms Kijkwijzer nodig hebben

In die context groeit de behoefte aan praktische handvatten die helpen bewuste mediakeuzes te maken. Een van de voorgestelde oplossingen is een Digitale Kijkwijzer voor sociale media: een hulpmiddel dat gebruikers, net bij de bekende Kijkwijzer© bij films en series, waarschuwt voor de mogelijke effecten van digitaal mediagebruik.

Het NICAM is de bedenker en uitvoerder van het bekende Kijkwijzer©, dat als missie heeft kinderen te beschermen tegen mogelijk schadelijke beelden op audiovisuele media. Onderbouwd door wetenschappelijk onderzoek en publieksonderzoek worden ouders, opvoeders en kinderen geïnformeerd met de welbekende leeftijdspictogrammen en de categorieën zoals angst, geweld en drugs zodat zij zelf hun keuze kunnen maken wat wel of niet te zien. Minder bekend is dat het NICAM/Kijkwijzer ook toeziet op andere beschermingsmaatregelen, zoals uitzendtijden en het ontoegankelijk maken van heftige content. En dat dit alles door de mediabranches zelf georganiseerd is. Om zich aan de wet te kunnen houden hebben zij met steun van de overheid het NICAM in 1999 opgericht, met het succesvolle Kijkwijzer© tot gevolg.

Alle mediapartijen – televisie, bioscopen, streamingsdiensten - houden zich aan de wet en de door henzelf opgestelde beschermingsregels van het NICAM en alle mediaproducenten gebruiken Kijkwijzer om het publiek te informeren over de inhoud van hun productie. Het speelveld is voor iedereen gelijk. En voor ouders en kinderen is het prettig om overal dezelfde informatie te zien, die ze goed kennen en begrijpen.

Dat geldt (nog) niet voor online platforms als YouTube, TikTok, Insta en Snap. Europese wetgeving stelt dat zij een plicht hebben in de bescherming van minderjarigen en dit heeft geleid tot eigen gedragsregels. Maar dat is niet voldoende, blijkt. Er is een Kijkwijzer nodig voor mediaplatforms, dat zorgt voor uniforme, op wetenschap gebaseerde classificaties. Het NICAM heeft de instrumenten in huis om samen met de social mediaplatforms, wetenschappers, ouders, opvoeders en kinderen en overheid de bescherming van kinderen goed en uniform voor Nederland en Europa te regelen.

Het debat gaat wat ons betreft zeer terecht over de grote zorgen die er zijn over wat kinderen zien op deze platforms, het verslavende ontwerp, het gebrek aan controle op de inhoud, de werking van de algoritmen die bepalen wat je ziet. Wij pleiten er daarom vanuit het NICAM voor om een uniform beschermingssysteem te ontwikkelen voor sociale mediaplatforms voor de bescherming van minderjarigen, zoals dat ook bestaat voor de andere mediaplatforms (televisie, bioscopen, streamingsdiensten).

Omdat het om grote concurrerende internationale platforms gaat, die in Ierland gevestigd zijn, komen ze niet vanzelfsprekend bij ons aan tafel. Toch denken we dat Nederland als voorhoedeland een rol kan spelen.